Tablica Schultego to siatka 5 na 5 z liczbami od 1 do 25 ułożonymi losowo. Zadanie polega na tym, żeby jak najszybciej wskazać je po kolei, od 1 do 25, patrząc przez cały czas na środek tablicy. Ćwiczenie trenuje szukanie wzrokowe i utrzymanie uwagi. Nie ma natomiast badań, które pokazywałyby, że lepszy czas w tablicy przekłada się na szybsze czytanie.
Skąd się wzięła
Nazwa pochodzi od Waltera Schultego (1910–1972), niemieckiego psychiatry. Tablica powstała jako test do badania uwagi i w tej roli wciąż pojawia się w badaniach. W 2022 roku zespół badaczy użył jej, żeby porównać, jak dzieci w wieku 8–11 lat szukają kolejnych liczb w tablicy jednokolorowej i dwukolorowej (Lu i in., 2022, Brain and Behavior). Szukanie zajmowało więcej czasu, gdy liczby miały dwa kolory.
Z tablic korzystają też kursy szybkiego czytania. To one dopisały im obietnicę „poszerzenia pola widzenia”, do której wrócimy niżej.
Jak ćwiczyć krok po kroku
Poniżej jest tablica, którą możesz wydrukować albo zrobić od razu na ekranie.
- Usiądź tak, żeby cała tablica mieściła się w polu widzenia bez ruszania głową. Na ekranie telefonu wystarczy trzymać go w ręce, wydruk połóż przed sobą.
- Skieruj wzrok na środkowe pole tablicy.
- Włącz stoper i wskazuj palcem albo klikaj liczby po kolei, od 1 do 25.
- Zapisz czas. Za tydzień porównaj go z kolejnymi próbami.
- Rób 2–3 próby dziennie, za każdym razem na nowej tablicy.
Gdy 5 na 5 idzie płynnie, możesz przejść na większą siatkę, a gdy ta jest za trudna, zacząć od 3 na 3 z liczbami od 1 do 9. Trudniejszy wariant to tablica Schultego-Gorbowa: liczby w dwóch kolorach, czarne wskazujesz rosnąco, czerwone malejąco, na przemian.
Typowe błędy
Ta sama tablica codziennie. Po kilku dniach zapamiętujesz, gdzie stoi każda liczba, i wynik poprawia się dzięki pamięci, a nie uwadze. Każda próba powinna mieć nowy układ. Dlatego tablica powyżej służy tylko do pierwszej próby.
Ruszanie głową. W ćwiczeniu chodzi o to, żeby przesuwać uwagę, a nie całe ciało. Jeśli łapiesz się na tym, że kręcisz głową, odsuń tablicę dalej.
Pogoń za rekordem kosztem błędów. Czas bez dokładności nic nie mówi. Licz pomyłki razem z czasem, a próbę z kilkoma pomyłkami traktuj jako nieudaną. W aplikacji runda wybacza jedną pomyłkę, a po drugiej jest nieudana.
Co trenuje tablica, a czego nie
Tablica Schultego to trening jednego, konkretnego zadania. Daniel Simons i sześcioro współautorów przejrzeli w 2016 roku badania przywoływane przez firmy oferujące „trening mózgu” (Simons i in., 2016, Psychological Science in the Public Interest). Znaleźli mocne dowody, że ćwiczenie poprawia wynik w samym ćwiczonym zadaniu, słabsze, że poprawia wynik w zadaniach bardzo podobnych, i niewiele dowodów, że przenosi się na zadania odległe albo na codzienne funkcjonowanie.
Czytanie jest od tablicy z liczbami dość daleko. Przegląd badań nad szybkim czytaniem pokazuje też, że obszar, z którego oko bierze litery przy czytaniu, wyznacza ilość informacji językowej w tekście, a nie sprawność widzenia kątem oka. Ćwiczenia z wyświetlaniem słów na obrzeżach pola widzenia nie sprawiły, że ludzie czytali szybciej z dobrym zrozumieniem (Rayner i in., 2016). Więcej o tym we wpisie Szybkie czytanie: co działa, a co jest mitem.
Po co więc ćwiczyć? Dwie minuty z tablicą to krótkie zadanie, które wymaga pełnego skupienia i daje mierzalny wynik. Możesz jej używać jako rozgrzewki przed czytaniem albo przerwy, która wyciąga z rozproszenia. Jeśli Twoim celem jest czytać szybciej, tablica może być wstępem do treningu, ale nie powinna go zastępować. Według przeglądu Raynera szybciej i z dobrym zrozumieniem czytają ci, którzy dużo czytają, o czym piszemy w tekście Czy szybkie czytanie działa?
Tablica Schultego w Readspresso
W aplikacji tablica z liczbami jest w wersji bezpłatnej i pojawia się w codziennym treningu. Zaczyna się od siatki 3 na 3 i rośnie do 6 na 6. Każda runda losuje nowy układ, więc nie da się nauczyć tablicy na pamięć. Poziom, a z nim rozmiar siatki i limit czasu, dopasowuje się do Twoich wyników. W wersji Pro są też tablica z literami i tablica Schultego-Gorbowa.
Na dziś: zrób trzy próby na tablicy powyżej albo w aplikacji, zapisz najlepszy czas i wróć do niego za tydzień.