Częściowo. Czytać szybciej da się zawsze, ale zwykle kosztem zrozumienia. Pięcioro badaczy czytania, z Keithem Raynerem na czele, przejrzało w 2016 roku dekady badań i doszło do wniosku, że podwojenie albo potrojenie tempa, na przykład z 250 do 500–750 słów na minutę, przy zachowaniu tego samego zrozumienia jest mało prawdopodobne (Rayner i in., 2016).
To nie znaczy, że trening nic nie daje. Trzeba tylko wiedzieć, czego się po nim spodziewać.
Tempo i zrozumienie to jedna gałka
Rayner i współautorzy opisują to jako kompromis między szybkością a dokładnością. Gdy przyspieszasz, zostaje Ci w głowie mniej. Kiedy nie potrzebujesz pełnego zrozumienia, bo chcesz tylko sprawdzić, czy raport jest o tym, czego szukasz, szybkie czytanie albo przeglądanie tekstu pozwala przez niego przejść z umiarkowanym zrozumieniem. Przy umowie, podręczniku albo tekście, z którego potem będziesz zdawać egzamin, ta sama technika kosztuje Cię więcej, niż oszczędza.
Kursy szybkiego czytania obiecują to od 1959 roku, kiedy Evelyn Wood uruchomiła swój program Reading Dynamics. Dziś obietnica wróciła w aplikacjach na telefon.
Problem z czytaniem słowo po słowie
Część aplikacji pokazuje tekst po jednym słowie w tym samym miejscu ekranu. Ta technika nazywa się RSVP. Oko nie musi się wtedy przesuwać, więc tempo można ustawić dowolnie wysoko.
Elizabeth Schotter, Randy Tran i Keith Rayner sprawdzili, co się dzieje, gdy czytelnik nie może wrócić wzrokiem do słowa, które już minął. W eksperymencie każde przeczytane słowo znikało pod maską, jak w RSVP. Zrozumienie spadło, i to nie tylko w zdaniach dwuznacznych (Schotter, Tran i Rayner, 2014). Autorzy wnioskują, że powroty wzroku są naturalną częścią czytania i pomagają zrozumieć tekst.
W Readspresso czytnik RSVP ma dlatego przyciski „⟲ zdanie” i „⟲ 10 słów”. Jest też tryb tempomatu, w którym widzisz cały tekst, a aplikacja tylko prowadzi wzrok.
Co naprawdę przyspiesza
Według przeglądu Raynera najpewniejszy sposób, żeby czytać szybciej i dalej rozumieć, to dużo czytać i rozwijać język, na przykład poszerzać słownictwo. Tempo czytania opiera się na sprawności językowej. Słowo, które znasz, rozpoznajesz od razu. Na nieznanym się zatrzymujesz.
Z tego wynikają trzy praktyczne rzeczy:
- Czytaj regularnie. Liczy się, ile tekstu przeczytasz, a krótką codzienną porcję łatwiej utrzymać niż jedno długie podejście w weekend.
- Mierz tempo razem ze zrozumieniem. Sam wynik w słowach na minutę nic nie mówi. Po każdym pomiarze odpowiedz na kilka pytań do tekstu.
- Dobieraj tempo do celu. Przeglądając, przyspieszaj. Przy materiale, który musisz zapamiętać, zwolnij.
Jak to wygląda w Readspresso
Aplikacja zaczyna od pomiaru: czytasz krótki tekst, odpowiadasz na pytania i dostajesz tempo razem z wynikiem zrozumienia. Codzienny trening łączy ćwiczenia wzroku z czytaniem, a ćwiczenia ze zrozumienia kończą się pytaniami do tekstu. Jeśli tempo rośnie, a odpowiedzi są coraz słabsze, przyspieszasz za bardzo.
Punkt odniesienia dla własnego wyniku znajdziesz we wpisie Ile słów na minutę czyta przeciętny dorosły?.